Ushqyerja e bebes nga 0 deri në 12 muaj

0–6 muaj: gjiri ose formula

Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) rekomandon që bebja të ushqehet vetëm me qumësht gjiri në 6 muajt e parë, pa ujë apo ushqime të tjera. Nëse përdor formulë, ose gjirin dhe formulën bashkë, kjo vlen njësoj: deri në 6 muaj bebes nuk i duhet asgjë tjetër.

Ushqeje sipas kërkesës, pra kur tregon se ka uri, jo sipas orës. I porsalinduri ha zakonisht 8–12 herë në 24 orë. Me rritjen, ushqyerjet bëhen më të rralla dhe më të gjata.

Shenjat e urisë: kthen kokën dhe kërkon me gojë, fut duart në gojë, lëviz buzët ose nxjerr gjuhën. E qara është shenjë e vonë e urisë. Është më lehtë ta ushqesh para se të qajë.

A po ha mjaft? Shenjat e mira janë pelenat e lagura shpesh gjatë ditës, jashtëqitjet e rregullta dhe shtimi i peshës që kontrollon pediatri. Pas javës së parë, shumica e bebeve lagin rreth 6 ose më shumë pelena në ditë.

Nëse përdor formulë, përgatite gjithmonë sipas udhëzimeve në paketim dhe mos e hollo. Pyet pediatrin edhe për vitaminën D: shumë pediatër e rekomandojnë për bebet që ushqehen me gji.

Rreth 6 muaj: ushqimi i parë

Rreth moshës 6 muaj, qumështi nuk mjafton më vetëm, sidomos për hekurin. Atëherë fillojnë ushqimet plotësuese, ndërsa gjiri ose formula vazhdojnë. OBSH rekomandon që gjiri të vazhdojë deri në 2 vjeç ose më gjatë.

Shenjat që bebja është gati:

• ulet me pak mbështetje dhe e mban kokën drejt;
• tregon interes për ushqimin tënd dhe hap gojën kur i afrohet luga;
• nuk e shtyn më ushqimin jashtë me gjuhë.

Fillo me pak lugë ushqim të butë ose të shtypur, një herë në ditë, dhe rrit gradualisht sasinë dhe llojet. Përfshi herët ushqime të pasura me hekur, si mishi, peshku, vezët, bishtajoret dhe drithërat e pasuruara.

Sa vakte në ditë sipas moshës

Këto janë rekomandimet e OBSH për bebet që vazhdojnë të ushqehen me gji. Bebet që nuk pinë gji kanë nevojë për 1–2 vakte qumështi ose ushqimi më shumë.

Teksturat duhet të ndryshojnë bashkë me moshën: nga pyreja e butë te ushqimi i grirë, pastaj copat e vogla që bebja i merr me gishta, dhe rreth vitit të parë, pjesa më e madhe e ushqimit të familjes.

Çfarë të shmangësh para 1 vjeç

• Mjaltin, për shkak të rrezikut të botulizmit.
• Qumështin e lopës si pije kryesore. Në sasi të vogla, në gatim ose në kos, zakonisht nuk ka problem.
• Kripën dhe sheqerin e shtuar, si dhe pijet e ëmbla dhe lëngjet e frutave.
• Ushqimet e forta dhe të rrumbullakëta që mund ta zënë frymën, si arrat e plota, kokrrat e rrushit të paprera dhe karotat e papjekura.

Ushqimet që shkaktojnë shpesh alergji, si vezët dhe kikirikët e bërë krem, nuk ka nevojë të shtyhen pas 6 muajve. Nëse bebja ka ekzemë të rëndë ose një alergji të njohur, fol më parë me pediatrin.

Kur të flasësh me pediatrin

Fol me pediatrin nëse bebja nuk shton peshë, lag pak pelena, refuzon vazhdimisht të hajë, vjell shpesh dhe me forcë, ose ka skuqje, ënjtje apo vështirësi në frymëmarrje pas një ushqimi të ri.

Burimet

• OBSH: Infant and young child feeding
• OBSH/PAHO: Guiding principles for complementary feeding of the breastfed child
• HealthyChildren.org (AAP): Starting solid foods